एजेन्सी । इरानले सर्वोच्च नेता आयतोल्लाह अली खामेनीको अन्त्येष्टिका लागि साताभरिको शोक सभा कार्यक्रम तथा शवयात्राको सुरुवात गरेको छ । एक साताभरिको शोक सभाको पहिलो दिन इरानी अधिकारीहरू तथा विदेशी पाहुनाहरूले खामेनीको मृत्युप्रति औपचारिक समवेदना प्रकट गरिरहेका छन् ।

खामेनीको अन्त्येष्टिमा बढीजसो लो प्रोफाइल विदेशी कूटनीतिज्ञहरू पुगेका छन् । हाइप्रोफाइल विदेशी पाहुनामा पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री शहवाज शरीफ शोक सभामा उपस्थित भएका छन् । उनले समवेदना प्रकट गरेर राष्ट्रपति मसुद पेजेस्कियनसँग भेटवार्ता पनि गरिसकेका छन् ।

खामेनीमाथि समवेदना प्रकट गर्न चीनको तर्फबाट हे वेईको नेतृत्वमा सरकारी प्रतिनिधिमण्डल तेहरान पुगेको छ । हे वेई नेशनल पिपुल्स कंग्रेस अफ चाइनाका स्थायी समितिका उपाध्यक्ष हुन् ।

त्यस्तै रुसबाट उच्चस्तरीय प्रतिनिधिमण्डल तेहरन पुगिसकेको रोयटर्स, फाइनान्सियल टाइम्स लगायत मिडियाले उल्लेख गरेका छन् । तर प्रतिनिधिको नाम भने खुलाएका छैनन् । यद्यपि अल जजिराले भने रुसमा पूर्वराष्ट्रपति तथा सेक्युरिटी काउन्सिलका उपाध्यक्ष दिमित्री मेदभेदेभ सहभागी भएको जनाएको छ ।

अर्मेनिया,ताजिकिस्तान र इराकका राष्ट्रस्तरीय प्रतिनिधि सहभागी भएको भनिए पनि उनीहरूको नाम र ओहदा खुलाइएको छैन । भारत सरकारको तर्फबाट विदेश राज्यमन्त्री पवित्रा मार्गरेटा र विहारका राज्यपाल आरिफ मोहम्मद खानले प्रतिनिधित्व गर्ने टाइम्स अफ इन्डियाले उल्लेख गरेको छ ।

यसबाहेक कतार, लेबनान, सिरिया, भेनेजुएला, बेलारुस, उत्तर कोरिया तथा मध्य एसियाका केही मुलुकबाट पनि उच्चस्तरीय प्रतिनिधिमण्डल सहभागी भएको जनाइएको छ । साथै हमास हिजबोल्लाह, प्यालेस्टिनी इस्लामिक जिहाद, हुथी विद्रोही समूह तथा इराकका शिया मिलिसिया समूहका प्रतिनिधिहरू पनि समारोहमा उपस्थित भएका छन् । हिजबोल्लाहका नेता हसन नरसल्लाह शोक सभामा उपस्थित भएको रोयटर्सले लेखेको छ ।

इरानी सरकारले अमेरिका, बेलायत, इजरायल, क्यानडा र अष्ट्रेलियालाई भने निम्तो पठाएको थिएन । लामो समयदेखि राष्ट्रसंघ तथा पश्चिमा देशहरूबाट आर्थिक प्रतिबन्ध झेलिरहेको इरानमा विभिन्न देशहरूको प्रतिनिधिमण्डलको उपस्थितिलाई अर्थपूर्ण रूपमा हेरिएको छ । गत फेब्रुअरीमा अमेरिकी(इजरायली हमलामा खामेनीको मृत्यु भएको थियो ।

३ जुलाई – अन्तर्राष्ट्रिय श्रद्धाञ्जली समारोह

उपगृहमन्त्री ब्रिगेडियर जनरल अली अकबर पूरजमशीदियानले विदेशी विशिष्ट व्यक्तिहरूले विशेष समारोहमा श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्ने बताएका छन्।

विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माईल बकाईका अनुसार विदेशी सार्वजनिक प्रतिनिधिमण्डलका लागि कार्यक्रम स्थानीय समयअनुसार बिहान ८ बजे सुरु हुनेछ। त्यसपछि अन्य देशका वरिष्ठ अधिकारीहरूले स्थानीय समयअनुसार दिउँसो २ बजे श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्नेछन्।

४–५ जुलाई – तेहरानमा जनाजाको नमाज

ग्रान्ड मोसल्ला मा दुई दिनको शोक समारोह आयोजना गरिनेछ। ४ जुलाईमा स्थानीय समयअनुसार बिहान ६ बजे प्रवेशद्वार खोलिनेछ र ५ जुलाई राति ८ बजे बन्द गरिनेछ। मुख्य जनाजाको नमाज ५ जुलाई बिहान अदा गरिनेछ।

खामेनेईका अतिरिक्त उनकी छोरी बुशरा हुसेनी खामेनेई, बुहारी जहरा हद्दाद–आदिल ९मुजतबा खामेनेईकी पत्नी०, ज्वाइँ मिस्बाह अल–हुडा बाकेरी तथा नातिनी जहरा मोहम्मदी गोलपायगानीका शवपेटिका पनि सर्वसाधारणको अन्तिम श्रद्धाञ्जलीका लागि राखिने अपेक्षा गरिएको छ।

६ जुलाई – तेहरानमा अन्तिम यात्रा

अन्तिम यात्रा स्थानीय समयअनुसार बिहान ६ बजे सुरु हुनेछ। आयोजकहरूले राजधानी हुँदै जाने लामो मार्ग छनोट गरेका छन्। उनीहरूका अनुसार अनुमानित भीड व्यवस्थापनका लागि एउटा मात्र सडक पर्याप्त हुने छैन। प्रशासनले कार्यक्रम साँझसम्म सम्पन्न हुने अपेक्षा गरेको छ।

७ जुलाई – कुममा अन्तिम यात्रा

कुम मा यो धार्मिक कार्यक्रम स्थानीय समयअनुसार बिहान करिब ५ बजे सुरु हुनेछ। जमकरान मस्जिद मा एक वरिष्ठ धर्मगुरुको नेतृत्वमा नमाज अदा गरिनेछ।

८ जुलाई – नजफ र कर्बलामा अन्तिम यात्रा

इराकमा इरानका सांस्कृतिक अताशे गुलामरेजा अबाजरीका अनुसार पार्थिव शरीर ७ जुलाई साँझ नजफ पुग्नेछ। ८ जुलाई स्थानीय समयअनुसार बिहान ६ बजे नजफ र साँझ ४ बजे कर्बला मा अन्तिम यात्रा निकालिनेछ। त्यसपछि पार्थिव शरीरलाई पुनः इरान फर्काइनेछ।

९ जुलाई – मशहदमा दफन

आयातोल्लाह अली खामेनेई लाई उत्तरपूर्वी शहर मशहद मा आठौँ शिया इमाम, इमाम रजा को रौजामा सुपुर्द–ए–खाक गरिनेछ।
शवलाई इराक किन लगिँदै छ 

मक्का र मदिना पछि नजफ र कर्बला लाई शिया इस्लामका सबैभन्दा पवित्र सहरहरूमध्ये मानिन्छ।

नजफमा पहिलो शिया इमाम तथा पैगम्बर मुहम्मदका काका–छोराका छोरा इमाम अली को रौजा रहेको छ। त्यस्तै कर्बलामा इमाम हुसेन को मजार रहेको छ, जसको कर्बलाको युद्धमा भएको शहादतलाई शिया पहिचान र धार्मिक परम्पराको मुख्य आधार मानिन्छ।

इरानी अधिकारीहरूका अनुसार यी धार्मिक कार्यक्रमहरू इराकका कबायली नेताहरू, धर्मगुरुहरू, बुद्धिजीवीहरू तथा राजनीतिक व्यक्तित्वहरूको अनुरोधमा आयोजना गरिएको हो।

२८ जुनमा बगदाद भ्रमणका क्रममा विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले यी कार्यक्रमको आयोजनामा सहयोग गरेकोमा इराकी प्रशासनलाई धन्यवाद दिएका थिए। उनले यी कार्यक्रमहरूले दुवै देशबीचको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक तथा धार्मिक सम्बन्धको मजबुतीलाई झल्काउने बताएका थिए। तयारीबारे छलफल गर्न उनले नजफ र कर्बलाका गभर्नरहरूसँग पनि भेट गरेका थिए।

यी कार्यक्रमहरूलाई इरान बाहिर रहेका शिया समुदायबीच आयातोल्लाह अली खामेनेई को प्रभावलाई उजागर गर्ने तथा शिया इस्लामका प्रमुख धार्मिक केन्द्रहरूमा तेहरानको धार्मिक र राजनीतिक पहुँच प्रदर्शन गर्ने प्रयासका रूपमा पनि हेरिएको छ।

इरानका विदेशमन्त्री केही दिनअघि कार्यक्रमहरूको समन्वयका लागि बगदाद पुगेका थिए। उनले यी कार्यक्रमहरूलाई ूप्रतीकात्मक महत्वू भएको भन्दै नजफ र कर्बलामा यसको आयोजना हुनु शिया समुदायबीच अली खामेनेईको प्रभाव इरानको सीमाभन्दा बाहिरसम्म फैलिएको संकेत भएको बताएका थिए।

इराक सरकार पनि यी कार्यक्रमहरूको मुख्य आयोजकमध्ये एक हो।

मेहर समाचार एजेन्सी का अनुसार नजफ र कर्बलाका गभर्नरहरू, इराकको यातायात मन्त्रालय, गृह मन्त्रालय, विदेश मन्त्रालय तथा प्रधानमन्त्रीको कार्यालय यी कार्यक्रमको व्यवस्थापनमा संलग्न संस्थाहरूमध्ये पर्दछन्।

तेहरान, कुम, नजफ र कर्बलामा हुने समारोहहरू सम्पन्न भएपछि अन्तिम चरण मशहद मा आयोजना गरिनेछ, जहाँ आयातोल्लाह अली खामेनेई लाई आठौँ शिया इमाम इमाम रजा को मकबरामा दफन गरिनेछ।

आयोजकहरूका अनुसार अन्तिम बिदाइपछि ४० दिनसम्म विभिन्न प्रान्तहरूमा धार्मिक सभा, प्रार्थना लगायतका कार्यक्रमहरू आयोजना गरिनेछन्। साथै, आगामी एक वर्षसम्म पनि यससँग सम्बन्धित विभिन्न कार्यक्रम र सम्मेलनहरू सञ्चालन गरिनेछन्।